محمد نصير بن جعفر فرصت شيرازى

930

آثار عجم ( فارسى )

15 . قاآنى در سال 1222 ، در شيراز متولّد شد ؛ پدرش ، ميرزا محمّد على كه از طايفهء زنگنه بود ؛ « گلشن » تخلّص داشت . پس از درگذشت پدر ، به رى مسافرت كرد و به خراسان رفت و به شهرت رسيد و مورد توجّه شجاع الّسلطنه حسنعلى ميرزا قرار گرفت . او زبانهاى فارسى و عربى و تركى را مىدانست ؛ به علوم بلاغى و معارف اسلامى كاملا آشنا بود و با موسيقى نظرى ، الفتى داشت و نخستين شاعرى است كه به زبان فرانسه آشنايى كامل يافت . در دوران سلطنت محمّد شاه قاجار ، به تهران آمد . قاآنى ابتدا به نام خود « حبيب » تخلّص مىكرد ولى بعدها شاهزادهء قاجار حسنعلى ميرزا شجاع السّلطنه او را « قاآنى » تخلّص داد . قاآنى ، در دربار محمّد شاه ، به لقب « حسّان العجم » ملّقب شد و سمت مجتهد الشّعرايى يافت . او در سال 1259 ، به شيراز بازگشت و تا سال 1262 ، در شيراز ماند و باز به تهران برگشت و در دربار ناصر الدّين شاه ، شاعر رسمى دربار شد و در تاريخ چهارشنبه ، پنجم شعبان 1270 هجرى قمرى ، در تهران درگذشت . نوشته‌اند كه جنازهء قاآنى را در شهر رى ، در جوار مزار شيخ ابو الفتوح رازى به خاك سپردند و در سال 1317 خورشيدى ، كتيبه‌اى بر سر گورش نصب كردند . ( مقدمهء ديوان قاآنى ، دكتر محجوب ، ص سى و پنج ) 16 . متن كامل اين قصيده را كه در مدح معتمد الدّوله منوچهر خان است ، در ديوان قاآنى ، چاپ امير كبير ، ص 366 ملاحظه فرمائيد كه در آخر اين وصف دربارهء شيراز ، حاج على اكبر نوّاب شيرازى را مىستايد و ما اين بخش را در قلاب ، بر متن افزوده‌ايم . 17 . شادروان على سامى در كتاب شيراز ، شهر جاويدان ( ص 704 به بعد ) ، از شاعرانى كه اشعارى مستقل دربارهء شيراز دارند ، با ذكر نامشان ياد كرده‌اند كه از آنجمله‌اند : فردوسى ، سعدى ، حافظ ، عبيد زاكانى ، وصّاف الحضره ، جامى ، ناصر بخارايى ، قاآنى ، وصال شيرازى ، داورى ، وقار ، نيّر واسطى ، هاتف ، عبد الرّزاق بيك دنبلى ، ملك الشّعراء بهار ، سيّد احمد پيشاورى ، روحانى وصال ، مرحوم استاد دكتر مهدى حميدى ( تولّد 14 ارديبهشت 1293 در شيراز ؛ مرگ 23 تيرماه 1365 ، تهران ؛ مدفون در حافظيه شيراز ) به مطلع : ماراست در اين شهر خزانى و بهارى * بهتر ز بهشتى و نكوتر ز نگارى و كيوان اصفهانى ، صدر بلاغى ، سيّد محمّد حسين انوار شيرازى ، احمد